Actief opa en oma zijn: waarom oppassen en bridgen het brein jong houden

Goed nieuws voor actieve grootouders: wie regelmatig op de kleinkinderen past of aan de bridgetafel plaatsneemt, doet daarmee niet alleen iets leuks, maar investeert ook in de eigen hersenfitheid. Recent wetenschappelijk onderzoek onderstreept dat beide activiteiten bijdragen aan het behoud van cognitieve functies op latere leeftijd.

Onderzoekers van Tilburg University publiceerden deze week een opvallende studie in het vakblad Psychology and Aging. Zij analyseerden gegevens van bijna 2.900 grootouders uit de English Longitudinal Study of Ageing — een langlopend Brits onderzoek onder 50-plussers. De conclusie: grootouders die oppassen scoren gemiddeld beter op geheugentests en taalvaardigheid dan grootouders zonder oppastaken.

Wat verraste de onderzoekers het meest? Niet zozeer de frequentie van het oppassen bleek bepalend, maar het gegeven dat je überhaupt als zorgende grootouder betrokken bent. Of je nu dagelijks de kinderen van school haalt of slechts af en toe een middagje komt spelen: het effect op de hersenen is vergelijkbaar.

Hoofdonderzoeker Flavia Chereches benadrukt dat vooral grootmoeders profiteren. Uit de data blijkt dat oma's die oppassen gedurende de onderzoeksperiode trager cognitief achteruitgingen dan oma's die niet oppassen. Bij grootvaders werd dit effect niet aangetoond.

Naast het oppassen op kleinkinderen wijst wetenschappelijk onderzoek al langer op de cognitieve voordelen van denksporten zoals bridge. Professor Marian Diamond van de University of California, Berkeley rapporteerde dat regelmatig bridgen het risico op Alzheimer met wel 75 procent kan verlagen. Een grootschalig Amerikaans onderzoek onder ruim 14.000 65-plussers bevestigde dat bridgers minder kans hebben op dementie.

Bridge combineert namelijk meerdere factoren die goed zijn voor de hersenen: strategisch denken, het onthouden van gespeelde kaarten, samenwerken met een partner én sociaal contact. Juist die combinatie van mentale uitdaging en sociale interactie maakt het kaartspel tot een effectieve 'hersentrainer'.

Wat oppassen en bridgen gemeen hebben, is het sociale element. Beide activiteiten halen ouderen uit een mogelijk isolement en zorgen voor regelmatig contact met anderen. Onderzoek toont consistent aan dat sociale betrokkenheid een beschermende factor is tegen cognitieve achteruitgang.

Een kanttekening is wel op zijn plaats: de onderzoekers van het Tilburgse onderzoek benadrukken dat vrijwillig en plezierig oppassen anders uitpakt dan geforceerde mantelzorg. Wie zich gesteund voelt door de familie, plukt de meeste cognitieve vruchten.

Voor wie actief wil blijven: begin klein. Eén keer per week oppassen of wekelijks bridgen is al voldoende om effect te hebben. Sluit je aan bij een lokale bridgeclub of maak vaste afspraken met de kleinkinderen. Zo investeer je niet alleen in gezellige momenten, maar ook in een fitter brein.