Iran denkt dat het wint – en presenteert Trump een hoge rekening

Drie weken na het uitbreken van de oorlog tussen Iran aan de ene kant en de Verenigde Staten en Israël aan de andere, is in Teheran een opvallend zelfvertrouwen te horen. Volgens berichtgeving in de Wall Street Journal is de Iraanse leiding ervan overtuigd dat zij het initiatief in handen heeft en uiteindelijk de voorwaarden voor een einde aan de vijandelijkheden kan dicteren. Die overtuiging wordt gevoed door de impact van de oorlog op de oliemarkt: door aanvallen en blokkades rond de Straat van Hormuz is de olieprijs naar het hoogste niveau sinds 2022 gestegen, wat Iran een sterke economische hefboom geeft.

Op de achtergrond lopen diplomatieke verkenningen via Arabische bemiddelaars. Uit die contacten komt een beeld naar voren van vergaande Iraanse eisen voordat er überhaupt over een staakt‑het‑vuren kan worden gesproken. Teheran zou willen dat de luchtaanvallen stoppen, dat er harde garanties komen tegen toekomstige aanvallen, dat er een vorm van oorlogsschadevergoeding wordt betaald én dat de Amerikaanse militaire aanwezigheid in de regio wordt teruggedrongen. In wezen probeert Iran de huidige crisis te benutten om voor jaren meer zeggenschap te krijgen over de energie‑infrastructuur en de zeeroutes in het Midden‑Oosten.

Aan Amerikaanse zijde klinken intussen twee boodschappen tegelijk. President Donald Trump zegt dat Washington “dichtbij” zijn militaire doelen zit en overweegt de operaties tegen Iran “af te bouwen”, maar hij wijst een formeel staakt‑het‑vuren af. “Je sluit geen wapenstilstand als je de andere kant aan het vernietigen bent”, zei hij, terwijl het Pentagon tegelijk opnieuw duizenden mariniers en extra oorlogsschepen naar de regio stuurt. Israëlische premier Benjamin Netanyahu voegt daar aan toe dat de oorlog “veel eerder dan verwacht” zou kunnen eindigen, een boodschap die tegelijk geruststelling aan markten en druk op Teheran moet geven.

De Wall Street Journal waarschuwt dat de Iraanse inschatting – dat de tijd aan haar kant staat en dat Washington uiteindelijk wel zal buigen – een riskante misrekening kan blijken. Trumps bereidheid om militair ver te gaan is moeilijk te peilen, terwijl Israël er meermaals blijk van heeft gegeven gericht zware schade te kunnen toebrengen aan het Iraanse regime en zijn strijdkrachten. Zo tekent zich een gevaarlijk spel van chantage en escalatie af, waarin olie, angst voor verdere escalatie en binnenlandse politieke druk aan alle kanten de onderhandelingstafel mee dicteren.